ارتباط مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی با سرعت گرفتن پیری مغز

به گزارش ساینس دیلی (ScienceDaily) در تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی، پژوهشی تازه نشان می‌دهد افرادی که بیشترین میزان شیرین‌کننده‌های بدون قند و کم‌کالری را مصرف می‌کنند، با افول سریع‌تر مهارت‌های حافظه و تفکر روبه‌رو می‌شوند. این مطالعه روی نزدیک به سیزده هزار بزرگسال انجام شده و نشان داده است مصرف بالای این مواد می‌تواند معادل حدود یک و شش دهم سال پیری بیشتر برای مغز باشد. این یافته‌ها اهمیت بررسی دقیق‌تر مواد غذایی رژیمی را در سلامت بلندمدت اعصاب برجسته می‌کند.

جزئیات پژوهش روی سیزده هزار بزرگسال

مطالعه روی نزدیک به سیزده هزار بزرگسال انجام شد و روند سلامت شناختی آن‌ها به مدت هشت سال مورد بررسی قرار گرفت. به طور کلی، شرکت‌کنندگان در آغاز مطالعه میانگین سن پنجاه و دو سال داشتند و پرسشنامه‌های دقیقی درباره رژیم غذایی خود پر کردند. پژوهشگران دانشگاه سائو پائولو (University of Sao Paulo) بر اساس این اطلاعات، میزان مصرف روزانه هفت شیرین‌کننده رایج شامل آسپارتام (aspartame)، ساکارین (saccharin)، آسه سولفام پتاسیم (acesulfame-K)، اریترول (erythritol)، زایلیتول (xylitol)، سوربیتول (sorbitol) و تگاتوز (tagatose) را تخمین زدند. در عمل، این مواد به طور گسترده در نوشیدنی‌های رژیمی، آبمیوه‌های طعم‌دار، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، ماست و دسرهای کم‌کالری یافت می‌شوند و برخی نیز به صورت جداگانه برای شیرین کردن خوراکی‌ها فروخته می‌شوند.

شرکت‌کنندگان به سه گروه تقسیم شدند که میانگین مصرف گروه کم‌مصرف بیست میلی‌گرم در روز و گروه پرمصرف صد و نود و یک میلی‌گرم در روز بود. برای مقایسه، صد و نود و یک میلی‌گرم آسپارتام تقریباً معادل مقدار موجود در یک قوطی نوشابه رژیمی است. در میان تمام مواد بررسی شده، سوربیتول بیشترین میانگین مصرف روزانه را به میزان شصت و چهار میلی‌گرم داشت. شرکت‌کنندگان در سه مرحله آغازین، میانی و پایانی پژوهش، ارزیابی‌های شناختی دادند تا توانایی‌هایی مانند حافظه، زبان و سرعت پردازش اطلاعات مغز اندازه‌گیری شود.

شصت و دو درصد افول سریع‌تر شناختی

گروهی که بیشترین میزان شیرین‌کننده‌های مصنوعی را مصرف کرده بودند، شصت و دو درصد زوال سریع‌تری را در حافظه و تفکر تجربه کردند. به گزارش ساینس دیلی در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶، این میزان افت شناختی معادل تقریبی یک و شش دهم سال پیری اضافی برای مغز است. پژوهشگران پس از در نظر گرفتن عوامل اثرگذار مانند سن، جنسیت، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی عروقی بازهم متوجه این ارتباط معنادار شدند. این ارتباط به‌ویژه در افرادی که به بیماری دیابت مبتلا بودند، به شکلی چشمگیرتر و پررنگ‌تر مشاهده شد.

در عمل، روان‌درمانگران و متخصصان سلامت روان هنگام کار با مراجعانی که از مشکلات اضطرابی، تغییرات خلق یا مسائل مربوط به سبک زندگی سالم صحبت می‌کنند، می‌توانند به این پژوهش‌ها توجه داشته باشند. اگرچه این مطالعه ارتباط آماری را نشان می‌دهد اما رابطه علت و معلولی قطعی را اثبات نکرده است. به این معنا که پژوهشگران نمی‌توانند با قطعیت بگویند این مواد به‌طور مستقیم به مغز آسیب می‌زنند یا عامل اصلی از دست رفتن حافظه هستند، اما هشدار جدی درباره مصرف بی‌رویه مواد فرافرآوری شده (ultra-processed) صادر می‌کنند.

ملاحظات علمی و احتیاط در نتیجه‌گیری

یافته‌های این پژوهش در نشریه نورولوژی (Neurology)، که نشریه پزشکی آکادمی نورولوژی آمریکا (American Academy of Neurology) است، منتشر شد. کلودیا کیمی سوئموپ (Claudia Kimie Suemoto)، از نویسندگان این مطالعه تأکید کرد که این مواد اغلب به عنوان جایگزین‌های سالم قند دیده می‌شوند، اما یافته‌ها نشان می‌دهد برخی از آن‌ها در درازمدت اثر منفی بر سلامت مغز دارند. با این حال، دانشمندان یادآور می‌شوند که پژوهش حاضر تنها یک همبستگی را نشان می‌دهد و اثبات‌کننده رابطه مستقیم علت و معلول نیست.

در کار بالینی روزمره، آگاهی از این پژوهش‌ها کمک می‌کند تا مشاوران در ارزیابی‌های جامع خود، سبک تغذیه و مصرف مواد کم‌کالری را نیز به عنوان یکی از ابعاد مرتبط با سلامت عمومی و شناختی مراجعان در نظر بگیرند. مراجعان نیز با خواندن این مطالب ترغیب می‌شوند در مصرف محصولات رژیمی و نوشابه‌های بدون قند اعتدال را رعایت کنند تا از خطرات احتمالی آینده پیشگیری به عمل آورند.

جمع‌بندی

آگاهی از ارتباط میان مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی و سرعت گرفتن پیری مغز به درمانگران کمک می‌کند رویکردی جامع‌تر در سبک زندگی مراجعان داشته باشند. این پژوهش نشان می‌دهد که مواد رژیمی بی‌خطر پنداشته نمی‌شوند و بررسی الگوی تغذیه برای حفظ سلامت شناختی در بلندمدت اهمیت زیادی دارد.

پرسش‌های پرتکرار