کشف سلول های عصبی نابالغ در مغز سالمندان و مقاومت در برابر آلزایمر

پژوهشگران هلندی در اکتبر ۲۰۲۶ دریافتند که سلول های عصبی نابالغ (immature neurons) در مغز افراد بالای هشتاد سال با وجود نشانه های بیماری آلزایمر (Alzheimer disease) همچنان حضور دارند و رفتار آن ها در افراد دارای مقاومت شناختی (cognitive resilience) با بیماران مبتلا به زوال عقل تفاوت چشمگیری دارد. این یافته به عنوان گزارشی از ساینس دیلی (ScienceDaily) می تواند درک ما را از نحوه محافظت مغز در برابر آسیب های عصبی متحول کند.

نقش سلول های نابالغ در مقاومت شناختی

پژوهشگران موسسه علوم اعصاب هلند (Netherlands Institute for Neuroscience) بررسی کردند که چرا برخی افراد با وجود داشتن تغییرات مغزی مرتبط با آلزایمر هرگز دچار زوال عقل نمی شوند. به گزارش ساینس دیلی در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، این افراد توانایی ذهنی خود را حفظ می کنند که به این پدیده مقاومت شناختی می گویند. به طور کلی در عمل، حدود سی درصد از سالمندانی که تغییرات آلزایمر را دارند هرگز علامتی بروز نمی دهند و این موضوع سال ها معما بوده است.

یافته های تازه نشان می دهد یک گروه نادر از سلول های مغزی یعنی نورون های نابالغ ممکن است به جای جایگزینی ساده سلول های آسیب دیده، به محافظت از مغز در برابر اثرات زیان بار بیماری کمک کنند. اووگنیا سالتا (Evgenia Salta)، نویسنده ارشد این پژوهش بیان می کند که این سلول ها شاید توانایی افزودن سلول های جدید به یک شبکه رو به تخریب را داشته باشند. این فرایند زیستی با عنوان نوروژنس بزرگسالان (adult neurogenesis) شناخته می شود که به تولید سلول های عصبی جدید در مغز بزرگسال اشاره دارد.

بررسی بافت های اهدایی مغز انسان

دانشمندان برای بررسی این موضوع که آیا تولید نورون های جدید در انسان ادامه دارد یا خیر، به بررسی بافت های اهدایی مغز از طریق بانک مغز هلند (Netherlands Brain Bank) پرداختند. به گزارش ساینس دیلی در اکتبر ۲۰۲۶، تیم تحقیقاتی سه گروه شامل افراد بدون آسیب شناسی مغزی، بیماران مبتلا به زوال عقل آلزایمر و افراد دارای مقاومت شناختی را با یکدیگر مقایسه کرد. آن ها بر یک ناحیه کوچک در مرکز حافظه مغز تمرکز کردند.

یافتن این سلول های بسیار نادر کار ساده ای نبود و پژوهشگران مجبور شدند روش های نوینی برای شناسایی آن ها توسعه دهند. آن ها بدون اتکای صرف به مطالعات حیوانی، داده ها را با دقت تحلیل کردند. بررسی ها نشان داد نورون های نابالغ در هر سه گروه از جمله در مغز افراد بالای هشتاد سال نیز حضور دارند و این یعنی مغز در حال پیر شدن ممکن است ظرفیت های سلولی خاصی را حفظ کند.

معنای این پژوهش در کار بالینی

آگاهی از این یافته های تازه به روان درمانگران و مشاوران کمک می کند تا درک دقیق تری از تفاوت میان پیری طبیعی مغز و بیماری های عصبی داشته باشند. هنگامی که مراجعان سالمند یا خانواده های آن ها درباره افت شناختی یا نگرانی های مربوط به آلزایمر پرسش می کنند، درمانگر می تواند با تکیه بر یافته های علمی بداند که ساختار مغز انسان حتی در سنین بالا پیچیده تر و مقاوم تر از تصورات پیشین است. این موضوع به کاهش اضطراب مراجع و تقویت رویکردهای حمایتی در جلسات مشاوره کمک می کند.

به طور کلی در عمل، پژوهش های حوزه عصب شناختی نشان می دهند که انعطاف پذیری مغز انسان فراتر از انتظارات سنتی است. در حالی که این پژوهش توصیه درمانی مستقیم یا دارویی ارائه نمی دهد، اما چشم انداز تازه ای را برای پژوهشگران فراهم می کند تا به جای تمرکز صرف بر تخریب سلولی، روی مکانیسم های محافظتی مغز تمرکز کنند و این بینش در گفت وگوهای تخصصی بالینی کاربرد ارزشمندی دارد.

جمع‌بندی

پژوهش تازه موسسه علوم اعصاب هلند نشان می دهد حضور نورون های نابالغ در مغز سالمندان بالای هشتاد سال می تواند کلید راز مقاومت در برابر آلزایمر باشد. درک این پدیده تمرکز علم را از آسیب شناسی به سمت مکانیسم های محافظت طبیعی مغز تغییر می دهد.

پرسش‌های پرتکرار