کشف تاثیر قهوه بر مغز و روده از طریق میکروب‌ها

پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که مصرف قهوه، چه با کافئین و چه بدون آن، می‌تواند با تغییر فعالیت میکروب‌های روده، بر خلق‌وخو، عملکرد مغز، و سطوح استرس تاثیر بگذارد. این یافته‌ها که در مجله Nature Communications منتشر شده، بر اهمیت ارتباط میان روده و مغز (gut-brain axis) در سلامت روان تاکید دارد و پیامدهای عملی برای درک بهتر اثرات نوشیدنی‌های روزمره بر روان انسان دارد.

قهوه و تغییرات میکروبیوم روده

مطالعه‌ای که توسط پژوهشگران در APC Microbiome Ireland در کالج دانشگاهی کورک انجام شده، نشان می‌دهد که قهوه می‌تواند فراتر از افزایش هوشیاری، بر میکروبیوم روده تاثیر بگذارد. این پژوهش که با حمایت موسسه اطلاعات علمی قهوه (ISIC) صورت گرفته، به بررسی دقیق چگونگی تاثیر قهوه بر ارتباط میان سیستم گوارشی و مغز پرداخته است. یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که هم قهوه حاوی کافئین و هم قهوه بدون کافئین، با تغییراتی در میکروبیوم روده همراه بوده‌اند. این تغییرات همچنین با تفاوت‌هایی در خلق‌وخو و استرس در افراد مرتبط دانسته شده است.

مکانیسم ارتباط روده و مغز

دانشمندان مدت‌هاست که اثرات احتمالی قهوه بر هضم، خلق‌وخو و سلامت عمومی را مورد مطالعه قرار داده‌اند، اما چگونگی دقیق بروز این اثرات کمتر روشن بوده است. تحقیق جدید بر روی محور میکروب-روده-مغز (microbiota-gut-brain axis) متمرکز شده است؛ این محور یک سیستم ارتباطی دوطرفه است که میکروارگانیسم‌های موجود در دستگاه گوارش را با مغز مرتبط می‌سازد. سیگنال‌ها می‌توانند از طریق فعالیت‌های ایمنی، هورمون‌ها، اعصاب و ترکیبات شیمیایی تولید شده توسط میکروب‌ها بین روده و مغز منتقل شوند. در این مطالعه، ۳۱ مصرف‌کننده منظم قهوه و ۳۱ فردی که معمولاً قهوه نمی‌نوشیدند، مورد بررسی قرار گرفتند. شرکت‌کنندگان ارزیابی‌های روان‌شناختی را تکمیل کرده و سوابق مصرف کافئین و رژیم غذایی خود را ثبت نمودند. همچنین نمونه‌های مدفوع و ادرار برای ردیابی تغییرات در میکروب‌های روده، متابولیسم، خلق‌وخو و استرس ادراک شده جمع‌آوری شد. منظور از «مصرف‌کننده قهوه» در این مطالعه، افرادی بودند که به طور منظم ۳ تا ۵ فنجان قهوه در روز مصرف می‌کردند؛ مقداری که طبق تعریف سازمان ایمنی غذای اروپا (EFSA) برای اکثر افراد، ایمن و متعادل تلقی می‌شود.

تاثیرات متفاوت قهوه بدون کافئین و با کافئین

یکی از یافته‌های جالب این پژوهش این بود که قهوه حاوی کافئین و قهوه بدون کافئین به نظر نمی‌رسد که تاثیرات کاملاً یکسانی بر شرکت‌کنندگان داشته باشند. پس از اینکه مصرف‌کنندگان قهوه، نوشیدن آن را به مدت دو هفته قطع کردند، محققان تغییرات قابل توجهی را در پروفایل متابولیت‌های روده آن‌ها در مقایسه با افرادی که معمولاً قهوه مصرف نمی‌کردند، مشاهده کردند. متابولیت‌ها مولکول‌های کوچکی هستند که در طول متابولیسم تولید یا تغییر می‌یابند، از جمله ترکیباتی که توسط میکروب‌های روده هنگام پردازش غذا و سایر مواد ایجاد می‌شوند. سپس قهوه دوباره معرفی شد، بدون اینکه شرکت‌کنندگان بدانند آیا قهوه حاوی کافئین یا بدون کافئین دریافت می‌کنند. نیمی از شرکت‌کنندگان قهوه بدون کافئین و نیمی دیگر قهوه حاوی کافئین دریافت کردند. پس از بازگشت قهوه به رژیم غذایی آن‌ها، هر دو گروه کاهش در نمرات استرس ادراک شده، افسردگی و تکانشگری را گزارش کردند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که برخی از اثرات قهوه بر خلق‌وخو ممکن است کاملاً به کافئین وابسته نباشد. علاوه بر این، بهبود در یادگیری و حافظه تنها در میان شرکت‌کنندگانی مشاهده شد که قهوه بدون کافئین مصرف می‌کردند، در حالی که قهوه حاوی کافئین به نظر می‌رسید اضطراب را کاهش داده و توجه را بهبود می‌بخشد.

تغییرات در باکتری‌های روده

محققان همچنین تفاوت‌هایی را در چندین نوع باکتری روده مشاهده کردند. باکتری‌هایی مانند 'Eggertella sp.' یا 'Cryptobacterium curtum' در میان مصرف‌کنندگان قهوه نسبت به غیرمصرف‌کنندگان فراوان‌تر بودند. تصور می‌شود 'Eggertella sp.' به ترشح اسید در معده و روده‌ها کمک می‌کند، در حالی که 'Cryptobacterium curtum' ممکن است در تولید اسید صفراوی نقش داشته باشد. هر دو فرآیند می‌توانند به ایجاد محیط روده‌ای کمک کنند که مانع رشد برخی باکتری‌های مضر و عفونت‌ها می‌شود. محققان همچنین سطوح بالاتری از باکتری‌های 'Firmicutes' را مشاهده کردند؛ گروه وسیعی از میکروب‌ها که پیش از این با احساسات مثبت در زنان مرتبط دانسته شده بود.

جمع‌بندی

این مطالعه جدید بر نقش پیچیده قهوه در سلامت روان و فیزیکی تاکید می‌کند و نشان می‌دهد که اثرات آن فراتر از تحریک صرف است. تغییرات در میکروبیوم روده، چه با کافئین و چه بدون آن، می‌تواند به بهبود خلق‌وخو، کاهش استرس و حتی تقویت عملکردهای شناختی مانند یادگیری و حافظه کمک کند. این یافته‌ها درک ما را از ارتباط روده و مغز عمیق‌تر کرده و راه را برای رویکردهای جدید در حفظ سلامت روان از طریق رژیم غذایی باز می‌کند.

پرسش‌های پرتکرار